Wat is bomenzand?

Bomenzand is een grondmengsel dat speciaal ontwikkeld is om bomen groeiruimte te geven onder verharding. Het heeft voldoende flexibiliteit voor wortels om er in te kunnen groeien, maar voldoende draagkracht om verharding met lichte belastingen, zoals fietspaden en voetpaden, goed te kunnen ondersteunen.

Bomenzand is in de 70-er jaren ontwikkeld uit een samenwerking tussen Buro Raadgeving en Onderzoek van de Gemeente Amsterdam, Grondmechanica van de gemeente Amsterdam en het Instutuur voor Cultuurtechniek en Waterhuishouding in Wageningen, om precies te zijn door Jan Couenberg, Gerard T. Visser en Jan Willem Bakker, waarbij de laatste technisch een zeer grote inbreng had.

Hoe is Bomenzand ontstaan?

In 1966 ging Amsterdam over van gas uit steenkool naar aardgas. Het aardgas had een hogere druk nodig om verplaatst te kunnen worden en de gasbuizen van Amsterdam waren hier niet op berekend. Er ontstonden vele gaslekken, zoveel, dat het toenmalige GEB (Gemeentelijk Energie Bedrijf) het gaslekzoeken niet aankon. Omdat er door die gaslekken veel bomen dood gingen en Groenvoorzieningen Amsterdam daarover bij het GEB aan de bel trok, vroeg het GEB of Groenvoorzieningen kon helpen met het lekzoeken. De groenvoorzieners gebruikten uiteraard slechte groei van bomen als mogelijk teken van gaslek en gingen bij die bomen meten.

Het bleek al snel dat niet alle bomen dood gingen door een gaslek. Het bleek dat bomen ook dood gingen door de grond waarin ze stonden. Omdat in die tijd bomen geplant werden in puur zand met alleen een klein plantvak met teelaarde, dachten Jan Couenberg en zijn collega's dat de bomen misschien gebrek aan voedingsstoffen hadden. Daarom bedachten ze een proef op de Churchilllaan. Daar stond een dubbele rij lindes in de verharding. Een redelijk groeiende rij lindes naast het middenplantsoen en een rij kwarrende lindes langs de wegkant. Ze groeven sleuven onder de tegels bij de lindes langs de wegkant en deden daar goede teelaarde in. Als volleerd hovenier konden ze ook bestraten. Ze dekten de boel netjes af en wachtten af.

Het jaar erop konden ze al een scheutgroei van 40 cm in een jaar meten en zagen de bomen er een stuk groener uit. Jammer genoeg konden de heren wel bestraten, maar hadden ze niet zoveel verstand van de situatie in de stad. De bestrating begon te zakken. Er struikelde een oude vrouw en zij brak een been.

Jan Couenberg kreeg te horen dat hij het bestratingswerk aan de afdeling bestratingen moest overlaten. Maar omdat hij de proeven en het bomenprobleem kon uitleggen, kreeg hij van Amsterdam een budget mee waarmee gezocht kon worden naar een oplossing. Mits de afdeling Grondmechanica erbij betrokken was.

Het resultaat van deze samenwerking van een eerste 5% mengsel, dat door later onderzoek tussen de gemeente Amsterdam en Wageningen UR tussen 1979 en ca 2005 nog is verfijnd.

Bomenzand nu.

In het begin werd Bomenzand nog Bomengrond genoemd, maar omdat dat verwarring opleverde met de grond die in open plantgaten werd toegepast en die ook Bomengrond heette, maar heel anders van samenstelling was, is die naam aangepast.

Het artikel 'Amsterdam Tree Soil' door mijzelf in 'The landscape Below Ground I uit 1993 geeft, weliswaar in het Engels, een goed overzicht over de samenstelling en belangrijkste eisen aan Bomenzand en twee toepassingen waarin het is gebruikt.

 

Inmiddels zijn er vele varianten van Bomenzand op de markt. Els Couenberg van Natura Ingenium kan u precies uitleggen hoe Bomenzand precies werkt en welk mengsel geschikt is voor uw speciale omstandigheden.